Αν ρίξει κανείς μιά μα­τιά στήν κυρίαρχη κουλ­τούρα τής εποχής μας, στήν τρέχουσα λογοτεχνία, τήν εν πολλοίς έλαφρή -υπάρ­χει βέβαια καί ή σοβαρή, όχι σοβαροφανής- θά διαπιστώ­σει μιά έκρηξη βίας καί βάρ­βαρου εγκλήματος, συνή­θως αναίτια παντελώς, έτσι γιά νά προκαλέσει άπλά τήν έκπληξη καί τον αιφνιδια­σμό, θά 'λεγε κανείς, στούς αναγνώστες, πού τά έχουν δεϊ καί ακούσει όλα. Διαπι­στώνει κανείς καί στά ένθε­τα πολλών εφημερίδων τών περιοδικών, αλλά καί σέ ποικίλες τηλεοπτικές εκπο­μπές, μιά πρωτοφανή έκρη­ξη τρόμου, μιά λαγνεία στό ακραίο καί φρικιαστικό.

"Ενα αληθινό κίτς τρό­μου. Βρυκόλακες, μάγισσες -όχι σάν αυτές τών παι­δικών παραμυθιών- βαμπίρ, δολοφόνοι αποτρόπαιοι, δρεπανηφόροι, πού καί στό εξωτερικό τους προφίλ είναι αδυσώπητης φρικαλεότητας, μετέρχονται τή βία ώς αυτοσκοπό. Οί νέοι, δυ­στυχώς, έκτος από ελάχι­στες εξαιρέσεις, έχουν εξοι­κειωθεί μέ αυτήν τήν κατά κάποιον τρόπο φρικτή εΐκο-νοποιΐα τοϋ τρόμου.

Σκέφτομαι τόν Ψευδο-Διονύσιο Αρεοπαγίτη, πού περιγράφει στό «Περί Θείων Όνομάτων» (IV, 32) τό κακό ώς εξής: «ανίδρυτον καίαναίτιον καί αόριστον καί άγονον, καί αργόν καί αδρανές καί άτακτο, καί ανόμοιον καί άπειρον καί σκοτεινόν καί ανούσιον καί αυτό μηδαμώς μηδαμή μη­δέν όν». Μάς σταματάνε, έδώ δύο λέξεις: «ανίδρυτον καί αναίτιον». Πράγματι, ο καταιγισμός του κακοϋ, πού απειλεί τήν ψυχή τοϋ ανθρώπου, δέν έχει αιτία καί δέν έχει δημιουργηθεί από τόν Θεό κατά κάποιον τρόπο. Ό Θεός αναίτιος τοϋ κακοϋ υπάρχει, γιατί τό κα­κό οντολογικά είναι μηδαμώς, μηδεμή, μηδέν όν». "Οταν ο άνθρωπος φτάνει στήν απώλεια τής μνήμης του ώς ΐεροϋ όντος, μετα-κυλίεται σέ ένα επίπεδο αγνοίας καί άνοιας, τότε πλημμυρίζει τήν ΰπαρξή του τό κακό «ώς άγονον... σκοτεινόν καί ανούσιον».

Ό πολύς Φίλιππος Σέρ-ραρντ, μεταφραστής όχι μό­νο τών μεγάλων μας ποι­ητών στήν αγγλοσαξωνική γραμματεία, αλλά καί τής φιλοκαλίας τών Ιερών Νη-πτικών, αυτοϋ τοϋ συγκλονιστικοϋ καί όντως αποκαλυπτικοϋ έργου, μπροστά στά έκπληκτα μάτια τών πιό φωτισμένων συνειδήσε­ων στό χώρο τής Δύσης, αναλογιζόμενος τήν πορεία πρός τό κακό ώς αποτέλε­σμα τής απώλειας τής ιερό­τητας τοϋ ανθρώπινου προ­σώπου, γράφει:

«...Ή εικόνα πού έχουμε γιά τόν εαυτό μας καί ή κο­σμοθεωρία, πού σήμερα κυ­ριαρχεί, πηγάζουν από τήν απώλεια μνήμης από τή λή­θη τοϋ ποιοί είμαστε. Τίέννοώ μέ αυτό; Στούς με­γάλους δημιουργικούς πο­λιτισμούς τοϋ κόσμου, οΐ άνθρωποι δέν θεωροϋν τόν εαυτό τους δίποδο ζώο, απόγονο τών πιθήκων, πού οΐ ανάγκες καί οΐ επιθυμίες του μποροϋν νά ΐκανοποιη-θοϋν μέ τήν επιδίωξη τοϋ πολιτικοϋ, κοινωνικοϋ καί οΐκονομικοϋ προσωπικοϋ συμφέροντος στον υλικό κόσμο, όπως θά συνέβαινε, έάν ή ζωή τους στον υλικό κόσμο έξαντλείτο σέ μιά υλική, χωροχρονική διά­σταση.

»Άντιθέτως, έχουν τήν πεποίθηση ότι κατάγονται από τούς θεούς ή τόν Θεό, ότι είναι οΐ κληρονόμοι τής αιωνιότητας, ότι τό πεπρω­μένο τους υπερβαίνει κατά πολύ τό πολιτικό, κοινωνι­κό καί τό οικονομικό πεδίο, ή ότιδήποτε έκπληρώνεται μέ τούς δρους τοϋ υλικοϋ κόσμου, ή μέ τήν ΐκανοποί-ηση τών θνητών καί φυ­σικών έπιθυμιών καί ανα­γκών τους». (Φ. Σέρραρντ, «Θάνατος καί ανάσταση τής ΐερής κοσμολογίας», έκς . «'Εν πλώ», Μάιος 2008, σελ. 16).

"Οταν μετά τόν Διαφωτι­σμό ο άνθρωπος φαίνεται σταδιακά νά χάνει τά έρείσματά του στήν ΐερή κοσμο­λογία, ή νά τό ποϋμε ακρι­βέστερα, όταν έπέρχεται ο θάνατος τής ΐερής κοσμολο­γίας, τό κακό εισδύει, από παντοϋ, ώς αποτέλεσμα τοϋ άσκοπου καί τής τυχαιότητας τής κοσμικής κίνησης.

Στά χρόνια τής ΰστερης χριστιανικής σκέψης, συ­ντελείται υποδόρεια μιά σταδιακή απαξίωση τοϋ κό­σμου, κερδίζει έδαφος μιά ΰπουλη καί δαιμονική αντί­ληψη ότι ς Θεός έχει τάχα αποσυρθεί από τό φυσικό κόσμο. Ή απόσταση είναι μικρή, μέχρι νά δοϋμε ότι έχει απογυμνωθεί από τό μυστήριο του, έχει απορφανισθεί από τή θεία ποιότητά του.

Ό σχολαστικισμός καί ς ορθολογισμός, άλλη μία ΰπουλη αντίληψη, πού συ­ντελεί στήν καταστροφή τής ΐερής κοσμολογίας, βά­ζει στό μυαλό μερικών φι­λοσόφων ότι υφίσταται διά­κριση μεταξύ τής τάξης τής πίστης, ή οποία αντιστοιχεί στον υπερφυσικό κόσμο, καί τής τάξης τής λογικής, πού προσιδιάζει στον φυσι­κό κόσμο. "Ετσι, θραύεται ή ενότητα τοϋ ανθρώπινου προσώπου ώς μυστηρίου, αλλά καί ή ενότητα τής ΐερής κοσμολογίας.

Ό φυσικός κόσμος στά μάτια του νεωτερικοϋ ανθρώπου, πολύ περισσότε­ρο θά 'λεγε κανείς τοϋ μετανεωτερικοϋ, αμνήμονος ανθρώπου, στό πλαίσιο μιάς ανατροπής τής ΐερής κλίμα­κας, αξιολογείται ώς ο μό­νος πραγματικός, στό βαθμό πού μποροϋν νά αποκτή­σουν έγκυρότητα οΐ πραγ­ματικότητες πού βιώνουμε μέσω τών αισθήσεων, ένώ ο υπεραισθητός κόσμος, πού κείται τάχα έπέκεινα τών νοητών αποδείξεων, απω­θείται στό περιθώριο. "Ετσι συντελείται, μέ τή βούλα τής νοητικής, αλάνθαστης(!) έπιχειρηματολογίας, ή ανα­τροπή τής ΐερής τάξης τοϋκόσμου. Ό θρίαμβος τής λογικής! Τό μυστήριο τοϋ ανθρώπου καί ή ΐερή κο­σμολογία είναι φενάκη, μιά ψευδαίσθηση! 'Εξ ού ή προ­βολή τών Μαθηματικών ώς ενός άλλου είδους φετίχ, ώς τής καθαρής έπιστήμης... "Ετσι, φθάσαμε στον σημε­ρινό εικονοκλαστικό χαρα­κτήρα τής σύγχρονης έπιστήμης.

Στά μάτια τών σημε­ρινών μαθητών τοϋ Λυκεί­ου, λ.χ., ή γλώσσα τών φυ­σικών έπιστημών είναι ή μόνη γλώσσα τής αλήθειας, στά έργαστήρια τής Φυ­σικής καί τής Χημείας παρέχονται οΐ μόνες πραγμα­τικές καί ατράνταχτες απα­ντήσεις! Ποϋ χώρος γιά τήν κλίμακα, τή συγκλονιστι­κή, τών πνευματικών βη­μάτων, ποϋ έδαφος γιά τήν προβολή τοϋ ρίγους τοϋ μυ­στηρίου τοϋ ανθρώπου, πού όλοι οΐ μεγάλοι πολιτισμοί βίωσαν καί παρέδωσαν μέ­χρι τόν Διαφωτισμό καί τόν Όρθολογισμό. «Ό μεσαιω­νικός κόσμος», γράφει κά­που ς Φ. Σέρραρντ, «ήταν ένας κόσμος οργανικά ενο­ποιημένος, μιά ΐερή τάξη πού εδραιώθηκε από τόν Θεό καί στήν οποία τά πά­ντα, όχι μόνο ο άνθρωπος καί τά έργα του, αλλά κάθε ζωντανή μορφή φυτοϋ, ζώ­ου ή πουλιοϋ, ο ήλιος, τό φεγγάρι, καί τά άστρα, τά νερά καί τά όρη, προσλαμ­βάνονται ώς σημεία ΐερών πραγμάτων , έκφράσεις μιάς θείας άρμο-νίας, σύμβολα πού συνδέ­ουν τό ορατό καί τό αόρατο, τή γή καί τόν ουρανό...» (Φ.Σέρραρντ, δπ. παρ., σσ. 61­62).

Πτυχή βασική τοϋ κα­κοϋ, γιά νά ξανάρθουμε στό κίτς τοϋ τρόμου, είναι ή πα­θολογία τών αισθήσεων, τό κακό ώς απρόκλητο καί αναίτιο, πού λέει ο Ψευδο-Διονύσιος Αρεοπαγίτης, ή κυριαρχία τών αποθηριωμένων ένστίκτων ώς έλεύθερο πεδίο δράσης τοϋ "Αλάστορος. Ό καθαυτό κόσμος τών αισθήσεων, φτάνει νά πεί ο ΐερός Αυγουστίνος, δέν είναι πα­ρά μιά «περιοχή απωλείας» μετά τήν έπικράτηση τής κυριαρχίας τών ένστίκτων. Κείται παραδομένος στίς ανέλεγκτες δυνάμεις τοϋ κακοϋ.

«"Ανθρωπος έν τιμή ών, ου συνήκε, παρασυνεβλήθη τοίς κτήνεσι τοίς ανόητοις καί ώμοιώθη αυτοίς», μάς βεβαιώνει σχετική ρήση τής Βίβλου. Είναι φοβερή ή σχετική εικόνα πού έγγράφεται στίς μνήμες μας: «"Ο διάβολος ώς λέων ώρυόμενος περιπατεί ζητών τίνα καταπίη...». Σκοπός του δέν είναι παρά νά αποτρέψει τήν ένωση τής ψυχής μέ τό Θεό. Οΐ Πατέρες τής Εκκλησίας έκεί ακριβώς έπικεντρώνουν τήν αΐτία τοϋ κακοϋ, αλλά καί έμφαντικά έπισημαίνουν τόν αγώνα πού πρέπει νά κάνει ς άνθρωπος μετά τήν έκπτωση, γιά νά μπορέσει νά φέρει καί πάλι τόν νοϋ στήν έπίγνωση τής «θείας ώραιότητας», καθώς θά λεγες Πώλ Ευδοκίμοφ.





"