Πέμπτη 1η ᾿Οκτωβρίου 2009. Μνήμη ᾿Ιωάννου Κουκουζέλους ὁσίου. Γεννήθηκε στὸ Δυρράχιο τὸ 1280. Κυριότερη ἐκδοχή γιὰ τὴν προέλευση τοῦ ὀνόματός του εἶναι ὅτι, ἐπειδὴ ἦταν πάμπτωχος, ὅταν τὸν ρωτοῦσαν τί τρώει, ἀπαντοῦσε· «κουκιὰ καὶ ζέλια (=μπιζέλια)». ᾿Απὸ παιδὶ εἶχε κλίση πρὸς τὰ γράμματα καὶ τὴν ἱερὴ μουσική, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διοριστεῖ ἀπὸ τὸν Αὐτοκράτορα ἀρχιμουσικὸς τῶν αὐτοκρατορικῶν ψαλτῶν στὴν Κωνσταντινούπολη. ῞Ομως, γρήγορα προτίμησε τὴ μοναστικὴ ζωὴ ἀπὸ τὶς ἀνέσεις τοῦ Παλατιοῦ καὶ κατέφυγε στὴ Μεγίστη Λαύρα, ὅπου διορίστηκε βοσκὸς τῶν τράγων τῆς Μονῆς. ῞Οσο τοὺς βοσκοῦσε, ἔψελνε τόσο μελωδικά, ποὺ τὰ ζῶα ξεχνοῦσαν νὰ φᾶνε, ἀκούγοντάς τον.  Κατά τὴν παράδοση, ὅταν κάποια φορὰ ποὺ ψάλλόταν ὁ ᾿Ακάθιστος ῞Υμνος, μετά τό τέλος τοῦ Κανόνος, ὁ ᾿Ιωάννης ἀποκοιμήθηκε στὸ στασίδι καί, ὅταν ξύπνησε, βρῆκε στὸ χέρι του ἕνα χρυσό νόμισμα, δῶρο τῆς Παναγίας. Πέρα ἀπὸ τὴ μελωδικότητα τῆς φωνῆς του, ὁ ᾿Ιωάννης συνέθεσε πολλοὺς ἐκκλησιαστικοὺς ὕμνους, ἀρκετοὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους παραμένουν ἀνέκδοτοι.

῾Υπῆρξε ἀναμορφωτὴς τῆς βυζαντινῆς μουσικῆς γραφῆς, ἐνῶ συνέταξε καὶ θεωρητικὰ ἔργα περὶ μουσικῆς, ὅπως τὸ «Περὶ Μουσικῆς Τέχνης». Χαρακτηριστικὸ εἶναι ὅτι παραβάλλει τοὺς βυζαντινοὺς ὀκτώ ἤχους μὲ τοὺς ὀκτώ ἤχους τῶν ᾿Αρχαίων· Δώριος, Λύδιος, Φρύγιος, Μιξολύδιος, ῾Υποδώριος, ῾Υπολύδιος, ῾Υποφρύγιος, ῾Υπομιξολύδιος, γεφυρώνοντας τὶς δύο μουσικὲς παραδόσεις.

Μνήμη Κυπρίων ῾Αγίων. Τὴν Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου τελεῖται στὴν Κύπρο ἡ πανήγυρη τῆς εὑρέσεως τοῦ Τιμίου Λειψάνου τοῦ ὁσίου Νεοφύτου τοῦ ᾿Εγκλείστου· «Τῶν Λευκάρων τὸ κλέος καὶ Κυπρίων τὸ καύχημα, μονῆς ᾿Εγκλείστρας Πολιοῦχε, Θεοφόρε Πάτερ ἡμῶν Νεόφυτε...». Τὰ Λεύκαρα, στὴν ἐπαρχία Λάρνακος, εἶναι παμπάλαιος οἰκισμός, ἡ ὕπαρξη τοῦ ὁποίου μαρτυρεῖται ὡς τόπος γέννησης τοῦ ἁγίου Νεοφύτου τὸ 1134. ᾿Απὸ τὰ Λεύκαρα πέρασε ὁ Λεονάρντο ντὰ Βίντσι τὸ 1481 καὶ ἀγόρασε κέντημα γιὰ τὴν ῾Αγία Τράπεζα τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ στὸ Μιλάνο. Τὰ Λεύκαρα συνέχισαν ἀδιαλείπτως νὰ βασίζουν τὴν οἰκονομία τους στὴν ἐμπορία κεντημάτων μέχρι τὸν 20ὸ αιώνα...

Τὴν ἴδια μέρα τιμᾶται ἡ μνήμη τοῦ ὁσίου Αὐξεντίου τοῦ θαυματουργοῦ· «Χαίρει ἔχουσα ἡ Καρπασέων κώμη λάρνακα τῶν σῶν λειψάνων, παναοίδιμε Πάτερ Αὐξέντιε...». Γῆ τῆς Καρπασίας ἁγιασμένη, ἕως πότε σκλαβωμένη;

Σμύρνη 1402· «...ὅσοι εἶχαν καταφύγει στὸ κάστρο γιὰ νὰ φυλαχτοῦνε, ὅλοι Χριστιανοί μὲ γυναῖκες καὶ παιδιά, ἄλλοι ἔπεφταν στὴ θάλασσα, ἄλλοι κρατοῦσαν τὰ πηδάλια τῶν πλοίων, ἄλλοι τὰ κουπιά, ἄλλοι τὰ σχοινιὰ τῆς πλώρης καὶ τὶς ἄγκυρες καὶ φώναζαν στοὺς ἐπιβαίνοντες· “Λυπηθεῖτε μας, εἴμαστε Χριστιανοί, μὴ μᾶς ἐγκαταλείπετε!”. ῞Ομως, ἐκεῖνοι χτύπησαν μὲ ρόπαλα τὰ γαντζωμένα χέρια, ἄνοιξαν πανιά καὶ τοὺς ἐγκατέλειψαν μισοπεθαμένους». ᾿Επανερχόμαστε καὶ σήμερα, διότι τὸ κείμενο τοῦ βυζαντινοῦ ἱστορικοῦ Δούκα εἶναι τόσο εὔγλωττο, τόσο πολὺ φέρνει στὸ νοῦ σκηνὲς τοῦ 1922, ποὺ ἀξίζει νὰ τὸ διαβάσουν οἱ ἀναγνῶστες τῆς «Χ». Τότε στὰ πλοῖα ἦταν οἱ ᾿Ιωαννίτες ἱππότες, ποὺ ἔφευγαν, γιὰ νὰ γλιτώσουν τὴν ὀργὴ τοῦ Ταμερλάνου. Τὸ 1922, στὰ πλοῖα ἦταν οἱ ᾿Αγγλογάλλοι σύμμαχοι τῆς ῾Ελλάδας, ποὺ δὲν εἶχαν τίποτα νὰ φοβηθοῦν καὶ μποροῦσαν μὲ μικρὴ προσπάθεια νὰ προστατέψουν τὸν χριστιανικὸ πληθυσμό, ἀντὶ νὰ παρακολουθοῦν ἀπαθεῖς τὴ σφαγή. [Τὸ ἀπόσπασμα τοῦ Δούκα ποὺ ἀποδώσαμε στὴ νεοελληνικὴ παρατίθεται στὸ ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρον βιβλίο τοῦ ἱστορικοῦ Νίκου Νικολούδη· «Μεσαιωνικὴ Μακεδονία, Θράκη καὶ Μικρὰ ᾿Ασία», ἐκδόσεις Σταμούλη].

Γραικυλικὸ τόξο. Παρακολουθήσαμε ἀπὸ τὶς στῆλες τῆς «᾿Ελευθεροτυπίας» τὴν περιπέτεια τοῦ σκιτσογράφου Στάθη Σταυρόπουλου, ποὺ παραλίγο νὰ χάσει τὴ δουλειά του στὴν ἐφημερίδα, ἐπειδὴ ἀποδέχθηκε πρόταση τοῦ προέδρου τοῦ ΣΥΝ ᾿Αλέξη Τσίπρα νὰ εἶναι ἐπικεφαλῆς στὸ ψηφοδέλτιο ᾿Επικρατείας. ῞Ομως, ὕστερα ἀπὸ πιέσεις κάποιων συνιστωσῶν, ποὺ θεωροῦσαν τὸν κ. Σταυρόπουλο «ἐθνικιστὴ», ἡ πρόταση ἀποσύρθηκε. ῾Η ἀρχικὴ κίνηση εἶναι ἕνα θετικὸ δεῖγμα γραφῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Τσίπρα, ὁ ὁποῖος φαίνεται νὰ ἀντιλαμβάνεται ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξει τὸ προφὶλ τοῦ ΣΥΝ καὶ τοῦ ΣΥΡΙΖΑ, ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἐθνικὰ θέματα. ῞Ομως, τὸ γραικυλικὸ τόξο, τὸ ὁποῖο δὲν συγχωρεῖ στὸ ΣΤΑΘΗ τὴ στάση του σὲ θέματα, ὅπως τὸ βιβλίο τῆς Ρεπούση, καλὰ κρατεῖ.

῾Η «κουλτούρα» τῆς Χούντας. Τὰ χρόνια τῆς Δικτατορίας χαρακτηρίζονταν ἀπὸ τὸ συνδυασμὸ τῆς συντηρητικῆς ἐθνικιστικῆς συνθηματολογίας καὶ τῆς ἐπίπλαστης χριστιανικῆς ἠθικολογίας, μὲ τὴν ἔξαρση τοῦ καταναλωτισμοῦ καὶ τῶν πολιτιστικῶν ὑποπροϊόντων. Σήμερα, μὲ ἀφορμὴ τὸ θόρυβο ποὺ προκλήθηκε ἀπὸ τὴ συζήτηση ἂν θὰ συμπεριληφθεῖ ὁ κ. ᾿Ηλίας Ψινάκης στὰ ψηφοδέλτια του ΛΑΟΣ, ἀντιλαμβανόμαστε ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν ἔκφραση μιᾶς ρηχῆς «ζητωρθοδοξίας», σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἀποδοχὴ τῶν πιὸ χυδαίων ἐκφράσεων τοῦ «λάιφσταϊλ». ῾Η Δικτατορία πέτυχε, τουλάχιστον στὰ πρῶτα πέντε χρόνια, τὴν ἀνοχὴ μεγάλου μέρους τοῦ λαοῦ, ἐκμεταλλευόμενη, μεταξὺ ἄλλων, ἔνστικτα χαμηλὰ καὶ ἀνομολόγητα σήμερα· τὴν ἀνακούφιση τῶν «νοικοκυραίων» γιὰ τὴν «ἡσυχία» καὶ τὴν «ἀσφάλεια», ποὺ τοὺς ἐξασφάλιζε ἡ κατάλυση τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν. Τὸ κόμμα τοῦ κ. Καρατζαφέρη ἀξιοποιεῖ τὶς φοβίες μέρους τοῦ πληθυσμοῦ γιὰ τὸ μεταναστευτικὸ καὶ τὰ ἐθνικὰ θέματα. Εἶναι μεγάλο τὸ μερίδιο τῆς εὐθύνης τοῦ ὑπόλοιπου πολιτικοῦ κόσμου ποὺ δὲν ἐπεξεργάστηκε μιὰ ὁλοκληρωμένη πολιτική, ἡ ὁποία νὰ μὴν εὐνοεῖ τὴ φοβία, τὴν ἀνησυχία καὶ τὴν ἀνασφάλεια, οἱ ὁποῖες μποροῦν νὰ εἶναι κάκιστοι σύμβουλοι, ὅταν διαμορφώνονται σὲ πολιτικὴ πρόταση.