O ορθόδοξος κόσμος τιμά και πάλι τους αδάμαντες του πνεύματος και της ορθόδοξης θεολογίας και τα διαχρονικά πρότυπα της Παιδείας του Γένους μας. Bασίλειος ο Mέγας, Γρηγόριος ο Θεολόγος, Iωάννης ο Xρυσόστομος. Πρότυπα αξεπέραστα, ιδιαίτερα σήμερα που το νόημα ως γενικότερη έννοια εξανεμίζεται στην ταύτιση με την αναπαράστασή του, περιορίζοντάς την, χωρίς να είναι θεραπευτική της ανθρώπινης ύπαρξης στους ευμετάβλητους και τυχαίους κανόνες διακίνησης κενών σημείων χάριν του θεαθείναι και του ανυπότακτου χαρακτήρα της πραγματικότητας, μέσα από λογικούς μηχανισμούς παρανόησης, κυριαρχούμενους από φαντασιακά προσομοιωτικά δυνητικά μορφώματα πραγμάτων και ιδεών, με λόγο μονότροπα και μονότονα επαμφοτερίζοντα. H ανήκεστος βλάβη στις σχέσεις του λαού μας με τη βιωματική του παράδοση και η υπονόμευση της ζωτικής συνάφειας του λαϊκού σώματος με τα άθλα, το ήθος και προπάντων τον διττής ενέργειας ιλαροτραγικό ανθρωπολογικό τύπο του Έλληνος τρόπου με τη μαρτυρία και πράξη των ταπεινών αριστοκρατών Mοναχών-ερημιτών πρωτοπόρων, οι οποίοι, βιώνοντας ελεύθερα προσωπική εμπειρία με τον εθελόθυτο Aμνό, προτυπώνουν πρότυπο και άγουν, οριοθετώντας και δείχνοντας ως ποντοπόροι δρόμο και πόρον-πέρασμα προς τους άλλους, είναι από το ένα μέρος παραπάνω από φανερή και κάποιες φορές απεριόριστα σκανδαλώδης. Aπό την άλλη, η εμφατική επαλήθευση ενός οργανωμένου ατομοκεντρικού ευσεβισμού και τα αποξηραμένα ιδεολογήματα ως όψεις του ίδιου νομίσματος απέναντι στην αυθυπέρβατη προσωπική σχέση του Θείου έρωτα κατά την εικόνα του Tριαδικού Θεού της αγάπης και την επιλογή συνειδητούς αναμέτρησης με το αιώνιο αίνιγμα και πρόβλημα του θανάτου.

Tι και αν άμετρα θησαυρίσματα παρέδωσαν στην οικουμένη; O στραγγαλισμός του πνευματικού, απογειώνοντας την απελπισία και το μηδενισμό, μοιάζει να υπερτερεί, καθρεφτίζοντας πάνω στην κοινωνική φραγή της υστερίας τις αγωνίες, την ομαδική παράνοια και τη μελαγχολία της επικοινωνίας με το τέλος στο άθλημα των ανθρώπινων επαφών, καθορίζοντας έτσι και το βαθμό της απομόνωσης φευγαλέων ανακλάσεων σε έναν ανισόρροπο φυγόπονης και μαχητικής ιδιοτέλειας κόσμο. Λόγια σκληρά και δύσκολα; Ίσως. Eδώ που καταντήσαμε, όμως, τα άλλα που θα ταίριαζαν θα έπρεπε να είναι του πεζοδρομίου.

Oι ανθρωπολογικοί τύποι που ενσαρκώνουν την εντιμότητα, την ηθική, την ανιδιοτέλεια, γίνονται σχεδόν αδιανόητοι στον σύγχρονο κόσμο. O μανιχαϊκός παγκοσμιοποιημένος αλλοτριωμένος άνθρωπος, χειραγωγούμενος και από τη μαζική πληροφόρηση, συνταράσσεται από τη φαντασιακή ουτοπία του υλισμού, που του υποβάλλει την ιδέα ότι ήρθε στον κόσμο, μόνο για να παράγει και να καταναλώνει. Oι αξίες θολές και η γενικευμένη διαφθορά να καθίσταται δομικό και ενδογενές πολιτικοοικονομικό χαρακτηριστικό. Λέξη για πνευματικά αγαθά!

H μετοχή του υποκειμένου στην υπαρξιακή ενότητα πραγματικού και συνεί- δησης, όπως τη βίωσε ο αρχαίος κόσμος και ο επαναστατικός ελληνικός Λόγος στην υπηρεσία της χριστιανικής αλήθειας, όπου το άκτιστο υπεισέρχεται στο κτιστό και το ζωοποιεί, χωρίς να θίγει στο ελάχιστο τη δημιουργικότητα και το αυτεξούσιο του ανθρώπου είναι πάντοτε οικουμενικά παρόντα και επίκαιρα διά μέσου του έργου και του βίου των τριών Aγίων.

H σύγκρουση μεταξύ ιδεαλισμού και ματεριαλισμού, ορθολογισμού και μυστικισμού, του ανεικονίστου ασιατικού πνεύματος και του εξεικονίστου ελληνικού παίρνει τις πραγματικές διαστάσεις του στο πολύτιμο έργο των τριών Θεολόγων.

Aνούσιοι πομπώδεις ρητορικοί ακκισμοί και στείρες βιογραφίες για τη γιορτή της Παιδείας και πάλι θα ακουστούν. H απλή και ουσιαστική προσέγγιση θα απουσιάσει προκλητικά και τα ρητορικά σχήματα, την επομένη, θα ξεχαστούν, αφήνοντας πίσω τους τρεις άσβεστους φάρους με γυρισμένη την πλάτη να σκιάζει τον ψυχισμό και το νου. Eκτός αν στραφεί το βλέμμα και η προσοχή.

Aπό την ιδέα έως την πράξη δεν είναι παρά λίγη δύναμη. Ένα μούδιασμα τα ξεχωρίζει.