Αρχική arrow ΑΡΧΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ arrow 871 arrow ΤΗΟΜΑS ΜΑΝΝ Γκαίτε και Τολστόι

ΤΗΟΜΑS ΜΑΝΝ Γκαίτε και Τολστόι

Έχει γραφτεί από Δημήτρης Μπαλτᾶς
Παρασκευή, 22 Ιούνιος 2012
Μτφρ. Γ. ΛΥΚΙΑΡΔΟΠΟΥΛΟΣ, ἐκδόσεις «῞Υψιλον», ᾿Αθήνα 2012, σσ. 141

Στό δοκίμιο αὐτό, ὁ Τhomas. Μann παρακολουθεῖ συγκριτικά δύο μεγάλες μορφές τῆς παγκόσμιας λογοτεχνίας, τόν Γκαῖτε καί τόν Τολστόι, πού ἐκπροσωποῦν, ὡς γνωστόν, δύο διαφορετικούς κόσμους, ἐθνικούς καί ἰδεολογικούς.
᾿Εξ ἀρχῆς, εἶναι εὐνόητο νά διερωτηθεῖ κανείς ἄν οἱ δύο μεγάλοι συγγραφεῖς συναντῶνται ἰδεολογικά, ἀφοῦ, οὕτως ἤ ἄλλως, δέν ἦταν δυνατό νά συναντηθοῦν ἐθνικά καί προφανῶς ἱστορικά (ὁ Τολστόι γεννιέται τό 1828, ἐνῶ ὁ Γκαῖτε πεθαίνει τό 1832). ᾿Εάν ἐξαιρέσει κανείς τόν παιδαγωγικό προσανατολισμό τῶν δύο συγγραφέων (σσ. 17-18) καί τόν αὐτοβιογραφικό χαρακτῆρα τῶν ἔργων τους (σσ. 18-19), ἡ πραγμάτευση τοῦ Τ. Μann ἀφορᾶ κυρίως τήν ἀνάδειξη τῶν διαφορῶν τους. Στό σημεῖο αὐτό, ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νά παρατηρήσω ὅτι ἡ ἀνάδειξη αὐτή δέν εἶναι κάποια ἐντυπωσιακή ἀνακάλυψη, ἔστω καί ἄν συνοδεύεται ἀπό ἐνδιαφέρουσες ἐπισημάνσεις. Μία πρώτη διαφορά ἐντοπίζεται, κατά τόν Μann, στήν ἰδεολογική ἀφετηρία καί συγκρότηση τῶν δύο συγγραφέων. Συγκεκριμένα, ἡ χριστιανική-κοινωνική ἠθική τοῦ Τολστόι ἀντιπαραβάλλεται μέ τόν παγανιστικό καί πολιτιστικό ἰδεαλισμό τοῦ Γκαῖτε (σ. 42). ῾Ο Γκαῖτε, κατά τόν Μann, «ἀποτίει φόρο τιμῆς στόν ἠθικό πολιτισμό τοῦ Χριστιανισμοῦ, δηλαδή στήν πολιτιστική, ἀντιβαρβαρική ἐπιρροή του» (σ. 84).
᾿Αλλά, ἐνῶ ὁ Μὰὃὃ κάνει λόγο γιά τόν παιδαγωγικό προσανατολισμό τῶν δύο συγγραφέων, ἐπισημαίνει παράλληλα ὅτι «στόν Τολστόι, ἡ πηγή τῆς παιδαγωγικῆς ἐνόρμησης ἦταν κοινωνική καί ἠθική... Στόν ὡραῖο οὑμανισμό τοῦ Γκαῖτε τό κοινωνικό ἰδεῶδες ἀποτελοῦσε ὀργανική ἐκβλάστηση τοῦ πολιτιστικοῦ καί τοῦ παιδαγωγικοῦ ἰδεώδους» (σ. 118). ᾿Εν συνεχείᾳ, προστίθεται καί μία ἄλλη διαφορά, κατά τόν Μὰὃὃ, στά παιδαγωγικά γραπτά τοῦ Τολστόι καί τοῦ Γκαῖτε, ὅτι «ἀποκαλύπτουν μιά ἄκρως ἀντιουμανιστική, ἀντιφιλολογική, ἀντιρητορική ἀντίληψη» (σ. 130). Σέ ὁρισμένα σημεῖα τοῦ δοκιμίου τοῦ Μὰὃὃ ὁ ἀναγνώστης θά διακρίνει ἕνα γερμανικορωσικό τετράγωνο. Διότι ὁ Μann συγκρίνει τήν ἀνθρώπινη καί τή λογοτεχνική παρουσία τοῦ Τολστόι καί τοῦ Γκαῖτε μέ τίς ἀντίστοιχες τοῦ Σίλλερ καί τοῦ Ντοστογιέφσκι (βλ. ἐνδεικτικῶς σσ. 13, 30-31, 48-49, 54-55, 66, 104). Θυμίζω ἐδῶ, ὅτι τή σχέση τοῦ Σίλλερ μέ τόν Ντοστογιέφσκι εἶχε δείξει ὁ Μὰὃὃ καί στό «Δοκίμιο γιά τόν Σίλλερ» (μτφρ. Θ. Λάμπρου, ἐκδ. «῎Ινδικτος», ᾿Αθῆναι 2002, σσ. 78-79). Σέ μιά γενική ἀποτίμηση, οἱ συγκριτικές παραρητήσεις τοῦ Μann, πλαισιωμένες καί ἀπό τήν ἀναφορά σέ στοιχεῖα τῆς ζωῆς τῶν δύο συγγραφέων, παρουσιάζονται μέ ἕνα τρόπο, θά ἔλεγα συναρπαστικό καί ἐνδιαφέροντα. ῾Ωστόσο, δέν εἶναι εὐδιάκριτος ὁ σκοπός τοῦ παρόντος δοκιμίου. ᾿Εάν ὁ Μann ἤθελε ἁπλῶς νά συνηγορήσει ὑπέρ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν δύο συγγραφέων ὡς «θεϊκῶν» (σ. 13), αὐτό εἶναι κατανοητό. ᾿Εάν ὁ Μann ἤθελε νά ἀναδείξει τίς διαφορές τοῦ Γκαῖτε καί τοῦ Τολστόι, τότε εἶναι βέβαιο ὅτι ἐπιχείρησε κάτι καινούργιο μέν, ἀλλά ἐν πολλοῖς αὐτονόητο. Διότι ἡ καταγωγή τοῦ Γκαῖτε καί τοῦ Τολστόι, ἡ ἐθνική καί ἡ γνωσιολογική, ἀκόμη καί ὁ προσανατολισμός τοῦ ἔργου τους δέν θά συνέτειναν ποτέ σέ μιά συνάντησή τους.

Πρόσφατα σχόλια

Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
(ουτε)Συνετος (ουτε)Επαναστατης
26 Οκτ 2015, 00:42
Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
Συνετος Επαναστατης
25 Οκτ 2015, 11:53
 

Στατιστικά

Γλώσσες: 1
Μέλη: 206
Νέα: 1378
Σύνδεσμοι: 24
Επισκέπτες: 1227905
 

Οι Ροές Ειδήσεων της Χριστιανικής

RSS 0.91
RSS 1.0
RSS 2.0
ATOM 0.3
OPML


Copyright (C) 2006-2015 ΚΙΝΗΜΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. All rights reserved.
Powered by Jim Pap | Γραφικά από τον Αγιογράφο Γ.Κ.