Αρχική arrow ΑΡΧΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ arrow 985 arrow Ἡ «Πείνα» τοῦ Κνοὺτ Χάμσουν ὡς συμβολιστικὸ παράδειγμα ἑνὸς ἐνδεοῦς ἀνθρώπου (ἢ καὶ λαοῦ).

Ἡ «Πείνα» τοῦ Κνοὺτ Χάμσουν ὡς συμβολιστικὸ παράδειγμα ἑνὸς ἐνδεοῦς ἀνθρώπου (ἢ καὶ λαοῦ).

Έχει γραφτεί από Ἕλενα Χατζόγλου
Τετάρτη, 10 Μάιος 2017

Τὸ μυθιστόρημα τοῦ Νορβηγοῦ νομπελίστα συγγραφέα Κνοὺτ Χάμσουν (1859-1952) Ἡ Πείνα (εἰσαγωγὴ Paul Auster, μετάφραση - ἐπίμετρο Δ. Παπαγρηγοράκης, ἐκδ. Μεταίχμιο, Ἀθήνα 2014) ἀποτέλεσε τομὴ στὴν ἱστορία τῆς λογοτεχνίας γιὰ τὸν μοντερνισμὸ τὸν ὁποῖο εἰσήγαγε σὲ σχέση κυρίως μὲ τὴν καθαρὴ καὶ συνεχὴ ἑστίαση τοῦ συγγραφέα στὸν ψυχισμὸ τοῦ ἥρωά του καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ἀφήγησης. Ἡ πλοκὴ ‒μὲ τὴν κλασσικὴ ἔννοια τοῦ ὅρου‒ στὸ ἔργο αὐτὸ ὑποχωρεῖ χάριν τῆς ἀνάδειξης τοῦ ψυχολογικοῦ παράγοντα, μέσα ἀπὸ τὶς ἐνορμήσεις καὶ τὶς ἐσωτερικὲς παλινδρομήσεις τοῦ ἀνώνυμου ἥρωα, ὁ ὁποῖος κατατρύχεται ἀπὸ τὴν πείνα.

Πρωτοποριακὸ γιὰ τὴν ἐποχή του (δημοσιεύθηκε σὲ πλήρη μορφὴ τὸ 1890), τὸ ἔργο αὐτὸ ἀποκτᾶ ἕνα συμβολιστικὸ ἕως καὶ προφητικὸ περιεχόμενο γιὰ τὶς ἐπερχόμενες γενιές, σκιαγραφώντας τὸ πορτρέτο τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ἠθελημένα ἢ ὄχι «λιμοκτονεῖ». Φυσικὰ ἔχουν γίνει πολλὲς ἑρμηνεῖες τοῦ κειμένου, ποὺ ἀφοροῦν τὸ εἶδος τῆς πείνας στὴν ὁποία ἀναφέρεται. Πρόκειται πράγματι γιὰ μία πείνα βιολογική, ὀργανική, ἢ γιὰ μία «πείνα» πνευματική;

Πολλοὶ παράγοντες συνηγοροῦν στὴν παραδοχὴ ὅτι εἶναι ἕνα ἔργο ἀλληγορικό, ποὺ ἀναφέρεται σὲ ποικίλες ὄψεις «πείνας», ἔνδειας ὑλικῆς, κοινωνικῆς ἢ πνευματικῆς. Ὁ ἥρωάς του περιπλανιέται, ἀλλοτριωμένος ἀπὸ τὸν ἴδιο του τὸν ἑαυτὸ καὶ συγχρόνως ἀπαξιωμένος ἀπὸ τὴν κοινωνία, ποὺ τὸν ἀντικρίζει μὲ ἀδιαφορία, κάποτε καὶ μὲ ἐχθρότητα. Παλινδρομεῖ ἀνάμεσα στὴν ἀποφασιστικότητα καὶ τὴν παραίτηση, ἀνάμεσα στὴν ἀλήθεια καὶ τὸ ψεῦδος, τὴν ἀξιοπρέπεια καὶ τὴ δουλικότητα. Σὲ πολλὰ σημεῖα ἀντιπροσωπεύει πολλοὺς ἀνθρώπους ποὺ διαχρονικὰ πάλεψαν μὲ τὴν πείνα καὶ τὴν ἀνέχεια, ἡ ὁποία ἐνέσκυψε στὴ ζωή τους ἀπὸ δική τους ὑπαιτιότητα ἢ ὄχι. Πρόκειται γιὰ ἀνθρώπους ποὺ βίωσαν καὶ βιώνουν ὁριακὲς καταστάσεις ἐπιβίωσης λόγω τῆς ἀνεργίας, τοῦ πολέμου, τῶν κάθε μορφῆς διώξεων κ.λπ. Ἀντιπροσωπεύει ὅμως καὶ ἀνθρώπους μὲ φλογερὸ πνεῦμα, ποὺ γεννήθηκαν σὲ χέρσα οἰκογενειακὰ καὶ κοινωνικὰ περιβάλλοντα καὶ ἡ «πείνα» τους εἶναι ἄλλης μορφῆς, πνευματική, γνωστική, πείνα γιὰ τὴν ἀλήθεια, τὴ δικαιοσύνη, τὴν εἰρήνη.

Εἶναι ἐπίσης δυσδιάκριτα μέσα στὸ ἔργο τοῦ Χάμσουν τὰ ὅρια τῆς προσωπικῆς εὐθύνης τοῦ ἥρωα. Ἀναρωτιέται κανεὶς σὲ ποιόν βαθμὸ ὑφίσταται ἀναπόδραστα τὴν ἀνέχεια, ἐνῶ θὰ μποροῦσε νὰ ἔχει κάποια διέξοδο υἱοθετώντας μία ἐναλλακτικὴ λύση διαφυγῆς. Ἡ πείνα λειτουργεῖ ἐδῶ μᾶλλον ὡς ἐθισμός, ὡς ἕξη, ὡς ἡττοπάθεια. Τὸ ἐρώτημα ποὺ ἀνακύπτει, ἐπίσης, εἶναι ἂν ὁ ἥρωας μπορεῖ πράγματι νὰ δημιουργήσει, νὰ παραγάγει, κάποιο ἀξιόλογο ἔργο, ποὺ θὰ τοῦ ἐξασφαλίσει μία ἀξιοπρεπὴ διαβίωση, ἢ ἂν ἔχει «βολευτεῖ», χάρη στὴ δύναμη τῆς συνήθειας, καὶ φυτοζωεῖ ξεπουλώντας καὶ ὑποθηκεύοντας τὰ ὑπάρχοντά του. Σὲ κάθε περίπτωση, ἡ ἔνδειά του δημιουργεῖ ἕναν «φαῦλο κύκλο» σὲ σχέση μὲ τὴ σύγχυση καὶ τὴν ἀναξιοπρέπεια.

Χαρακτηριστικὰ ἀπὸ τὰ πολλὰ ἀποσπάσματα τοῦ βιβλίου γιὰ τὴ σκιαγράφηση τῆς ἐσωτερικῆς κατάστασης τοῦ ἥρωα εἶναι τὰ παρακάτω: «Δὲν ξέρω γιατί εἶπα ψέματα. Τὸ μυαλό μου ἦταν σὲ σύγχυση καὶ μοῦ ἔρχονταν ἕνα σωρὸ ἀλλοπρόσαλλες ἰδέες» (σελ. 101)· «Σὲ ἀντίθεση, ὡστόσο, μὲ τὴ σταθερὴ ἀπόφαση ποὺ εἶχα πάρει νὰ εἶμαι περήφανος καὶ ψυχρός, ἄρχισα νὰ δείχνω πληγωμένος, ταραγμένος καὶ προσβεβλημένος καὶ νὰ μιλάω γιὰ ἀσήμαντα πράγματα· ἡ κοφτερὴ λέξη δὲν μοῦ ἦρθε· ἤμουν σὲ πλήρη σύγχυση. Κατέληξα σὲ μία φλύαρη ρητορεία ξανά» (σελ. 214).

Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ κρίσιμο σημεῖο, ποὺ δημιουργεῖ τὴν ἀναγωγὴ ἀκόμη καὶ σὲ σύγχρονες καταστάσεις παρόμοιες, οἱ ὁποῖες μπορεῖ νὰ ἀφοροῦν ὄχι μόνο πρόσωπα ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρους λαούς. Ἡ «συλλογικὴ» πείνα εἶναι προϊὸν παραίτησης, συνήθειας, ἢ ἀναπότρεπτης ἐπιβολῆς, ὑποχρέωσης, ἐξαναγκασμοῦ; Καὶ σὲ ποιόν βαθμὸ ὑπεισέρχεται ὁ παράγοντας τῆς ἐλεύθερης βούλησης, τῆς ἐπινοητικότητας ποὺ ἐμπνέει καὶ καθοδηγεῖ ὥστε νὰ ἀποτραπεῖ ἡ «πείνα»; Καὶ μὲ προβολὴ σὲ καταστάσεις ποὺ βιώνει ἡ σύγχρονη Ἑλλάδα σήμερα, ἡ ἐκποίηση καὶ ἡ ὑποθήκευση χάριν πρόσκαιρου κορεσμοῦ μήπως ἀποδυναμώνουν τὰ ἀντανακλαστικὰ τῶν ἀνθρώπων, ὥστε νὰ θεωροῦν τὴν «πείνα» ὡς ἀναπόφευκτη καὶ φυσιολογική, ὅπως στὴν περίπτωση τοῦ ἥρωα τοῦ Χάμσουν; Μήπως ἐπίσης ἡ δημιουργικὴ ἀγωνιστικότητα μπορεῖ νὰ ἀποτρέψει τὴν πείνα; Σαφῶς καὶ τὰ ἀποτελέσματα δὲν θὰ εἶναι θεαματικὰ στὴν ἀρχή, τουλάχιστον ὅμως θὰ ἀναστέλλουν τὴν πείνα, ἡ ὁποία καθίσταται πάντοτε μοχλὸς ἐξαθλίωσης καὶ ἀποσύνθεσης τοῦ ἀνθρώπου.

Παραβάλλοντας ‒δυστυχῶς‒ τὸν ἥρωα τοῦ κειμένου μὲ πολλοὺς νεοέλληνες ἐγκλωβισμένους στὴν πείνα σήμερα, θὰ τολμούσαμε νὰ προτείνουμε τὴν ἔξοδο μέσα ἀπὸ τὸ σκοτάδι τῆς «συνήθειας» πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀλήθειας, τῆς αὐτοσυνειδησίας καὶ τῆς γνώσης. Μάλιστα ὁ ἥρωας, στὸ τέλος, κάνει μία γενναία «ἔξοδο» ἀπὸ τὶς καταστάσεις ποὺ τὸν ἐξαθλιώνουν, μὲ τὴν προοπτικὴ ἑνὸς νέου, δυναμικοῦ καὶ δημιουργικοῦ ξεκινήματος στὴ ζωή του.

Μία ἀνάλογη μεταστροφὴ καὶ ἔξοδος σὲ ποικίλα δημιουργικὰ ἐπίπεδα γιὰ τὸν κάθε ἄνθρωπο, ἴσως εἶναι καὶ τὸ ζητούμενο γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῆς «κρίσης πείνας». Καὶ ἐνῶ ἡ μετάβαση αὐτὴ εἶναι συνήθως ὀχληρὴ στὴν ἀρχή, ἀποβαίνει λυτρωτικὴ στὴ συνέχεια, ἐνῶ φαίνεται νὰ ἀποτελεῖ τὴ μοναδικὴ δραστικὴ καὶ μακροπρόθεσμη λύση στὴν κάθε μορφῆς «πείνα».

Πρόσφατα σχόλια

Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
(ουτε)Συνετος (ουτε)Επαναστατης
26 Οκτ 2015, 00:42
Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
Συνετος Επαναστατης
25 Οκτ 2015, 11:53
 

Στατιστικά

Γλώσσες: 1
Μέλη: 206
Νέα: 1368
Σύνδεσμοι: 24
Επισκέπτες: 1171968
 

Οι Ροές Ειδήσεων της Χριστιανικής

RSS 0.91
RSS 1.0
RSS 2.0
ATOM 0.3
OPML


Copyright (C) 2006-2015 ΚΙΝΗΜΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. All rights reserved.
Powered by Jim Pap | Γραφικά από τον Αγιογράφο Γ.Κ.