Αρχική arrow ΑΡΧΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ arrow 988 arrow ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΟΤΟΚΑΣ: Ὁ Κωνσταντίνος Παλαιολόγος καί οἱ Έλληνες

ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΟΤΟΚΑΣ: Ὁ Κωνσταντίνος Παλαιολόγος καί οἱ Έλληνες

Έχει γραφτεί από ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ
Κυριακή, 02 Ιούλιος 2017
GiorgosTheotokas.jpg

Tά χρόνια κυρίως τῶν Παλαιολόγων συλλογίζεται κανείς, πού εἶναι ἴσως τά πιό συγκινητικά μέσα σ’ ὁλόκληρη τήν ἑλληνική ἱστορία. Εἶναι μια περίοδος πού πρέπει νά τή ζήσουμε, νά τήν ἐμβαθύνουμε, νά συνειδητοποιήσουμε τή σημασία της ὅσο μποροῦμε καλύτερα γιατί ἐκεῖ βρίσκονται οἱ ρίζες τῆς νεοελληνικῆς ὔπαρξης, ἐκεῖ διαμορφώθηκε τό ψυχικό προζύμι πού ἔμελλε να προσδιορίσει, στούς κατοπινούς αἰώνες, τήν ἐθνική μας ζωή.

Ἡ Τουρκοκρατία, τά χρόνια ἐκεῖνα, ἔχει πιά ἁπλώσει τή σκιά της στό μεγαλύτερο μέρος τῶν ἐλληνικῶν χωρῶν. Μονάχα ἡ Βασιλεύουσα περισώζει ἀκόμα τή βυζαντινή ἀνεξαρτησία, τό Δεσποτᾶτο τῆς Πελοποννήσου καί μερικές ἄλλες λωρίδες γῆς ἐδῶ καί ἐκεῖ. Καί ὅμως, στά πρόθυρα τῆς τελειωτικῆς καταστροφῆς, σ΄αὐτά τά περιορισμένα ἐδάφη, αἰσθανόμαστε, ὅτι σφύζει μιά ἐθνική ζωή ἀνανεωμένη, ἐλπιδοφόρα, γεμάτη ἀπό τά προμηνύματα καί κάποτε ἀπό τίς πραγματοποιήσεις μιᾶς ἐλληνικῆς Ἀναγέννησης. Τα γράμματα ἀνθίζουν. Πνευματικές φυσιογνωμίες ἐπιβλητικές, πού ἡ σημαντικότερή τους εἶναι ὁ Γεμιστός, ἀχτινοβολοῦν, χαράζουνε δρόμους, κάνουνε σχέδια για το μέλλον τοῦ γένους. Στό Μυστρά καί στή Μακεδονία ἡ ἑλληνική τέχνη παρουσιάζει μιά λαμπρή ἀκμή. Αἰσθάνεται κανείς ὅτι ὁ Ἑλληνισμός εἶναι γεμᾶτος ἀπό δημιουργικές ὁρμές καί μεγάλες προσδοκίες.

Πῶς μπορεῖ να ἐξηγηθεῖ αὐτός ὁ ἀπροσδόκητος ὁργασμός, αὐτή ἡ παράλογη αἰσιοδοξία ἐμπρός σέ μιάν ἀπειλή τόσο συντριφτική; Θά πρέπει, νομίζομε, νά ἐξηγηθεῖ ἀπό τό γεγονός ὅτι, τόν καιρό τῶν Παλαιολόγων, ξυπνᾶ κί ἀρχίζει νά γυρεύει τόν ἑαυτόν της ἡ ἐθνική συνείδηση τῶν Ἑλλήνων. Τό φαινόμενο εἶναι βέβαια γενικότερο, ἀληθινά κοσμοϊστορικό. Οἱ έθνικές συνειδήσεις διαμορφώνουνται ταυτόχρονα στή Δύση, γίνουνται ἀποφασιστικός παράγοντας τῆς εὐρωπαϊκῆς ἱστορίας. Μέ τό ξύπνημά τους, ἀνοίγει μιά καινούρια μεγάλη ἐποχή: ἡ περίοδος τῶν ἐθνικῶν Κρατῶν. Στά μέρη μας εκφράζει παραστατικά τό ἱστορικό αὐτό γεγονός ἡ χρήση τοῦ ἐθνικοῦ ὀνόματος «Ἕλλην», πού δέν σημαίνει πιά, ὅπως συνέβαινε στούς παλαιότερους αἰῶνες, τον εἰδωλολάτρη σέ ἀντίθεση μέ τό Χριστιανό, οὔτε δηλώνει τοπικιστικές διακρίσεις, μά σημαίνει καί πάλι ὁλόκληρο τό γένος καί τήν Ἐπικράτεια καί τούς βασιλιάδες.

«Άπό τῆς ΙΔ’ έκατονταετηρίδος καί ἐφεξῆς», μᾶς λέει ὁ Β. Μυστακίδης, «εἰσεχώρησεν ἡ χρῆσις τῶν λέξεων Ἕλλην κ.τ.λ. ἐν τῶ βυζαντιακῶ Κράτει». Εἶναι τά πρῶτα σκιρτήματα τῆς ἐθνικῆς συνείδησης πού φουντώνει ὅσο ζυγώνει τό τέλος. Ἡ «Ρωμανία» οὐσιαστικά δέν ὑπάρχει πιά. Τό μωσαϊκό τῶν λαῶν πού τήν ἀποτελοῦσαν τό σκέπασε ἡ Τουρκοκρατία. Ἡ ρωμαϊκή παράδοση σβήνει. Οἱ Ἕλληνες δέν ἐνδιαφέρονται πιά γιά τή συνέχιση τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας. Ἐκεῖνο πού τούς ἐνδιαφέρει τώρα εἶναι νά περιορστοῦνε στά δικά τους ἐδάφη, γύρω στό Αἰγαῖο, καί νά στερεώσουν ἕνα Κράτος μικρότερο, ἀλλά ὁμοιογενές, καθαρά ἐθνικό, ἑλληνικό. Ὁ Ἰωάννης Ἀργυρόπουλος προσφωνεῖ τόν Ἰωάννη Παλαιολόγο «Ὦ τῆς Ἑλλάδος ἥλιε Βασιλεῦ!» Ὁ Γεμιστός γράφει στό Μανουήλ Παλαιολόγο: «Ἐσμέν γάρ οὖν, ὧν ἠγεῖσθε καί βασιλεύετε, Ἕλληνες τό γένος, ὧν ἡ τέ φωνή καί ἡ πάτριος παιδεία μαρτυρεῖ». Ὁ Λαόνικος Χαλκοκονδύλης γράφει γιά «Ἑλλήνων πράγματα, Ἑλλήνων Βασίλειον, Ἑλλήνων Βασιλέα». Καί ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος, μιλώντας τήν προπαραμονή τῆς Ἅλωσης πρός τούς συμπολεμιστές του, τούς ἀποκαλεῖ «ἀπογόνους Ἑλλήνων καί Ρωμαίων» καί τήν Πόλη ὀνομάζει «ἐλπίδα καί χαράν πάντων τῶν Ἐλλήνων». Δέν ἀρνιέται ἵσως ὁ Κωνσταντίνος ΙΑ’ τόν πατροπαράδοτο τίτλο τοῦ Αὐτοκράτορα τῶν Ρωμαίων, εἶναι ὅμως πρώτιστα, τήν ὥρα ἐκείνη, Βασιλιάς τῶν Ἑλλήνων.

Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί τοῦ 15ου αἰώνα, οἱ Παλαιολόγοι, οἱ Γεμιστοί, οἱ Ἀργυρόπουλοι, οἱ Χαλκοκονδύληδες, εἶναι ἤδη Νεοέλληνες. Εἶναι δικοί μας ἄνθρωποι, αἰσθάνονται τήν ἐθνική τους ὑπόσταση ὅπως ἐμεῖς. Ἐργάζουνται συνειδητά γιά τό δικό μας μέλλον. Καί ὁ Κωνσταντίνος γιά μᾶς θυσιάζεται, συνειδητά ἐπίσης. Ὅταν ἀποκρούει τίς προτάσεις γιά συνθηκολόγηση πού τοῦ γίνουνται καί προτιμᾶ νά πέσει πολεμώντας, σά Σπαρτιάτης, στά Τείχη τῆς Πόλης, ξέρει πώς ὁ λαός του ἔχει ἀνάγκη ἀπό ἔνα τέτοιο παράδειγμα τιμῆς, ἀντρειοσύνης καί αὐτοθυσίας πού νά καθαγιάσει τήν ἐθνική του συνείδηση καί τήν ἀγάπη του τῆς ἐθνικῆς ἐλευθερίας. Καί πράγματι, ἀπό τήν ἑπομένη τῆς Ἅλωσης, ὁ θρῦλος τοῦ Μαρμαρωμένου Βασιλιᾶ γίνεται σέ μάζες λαοῦ μιά ψυχική δύναμη φοβερή, ἕνα μεγάλο ὁμαδικό ἄγχος μιά ἀκοίμητη λαχτάρα πού δέν θά μπορέσει να ἡρεμήσει ποτέ ὥς ὅτου ἔρθει ἡ λυτρωτική στιγμή τοῦ Εἰκοσιένα. Ἡ θυσία του γεφυρώνει ἕνα ἱστορικό χάσμα τεσσάρων αἰώνων ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς τῶν Παλαιολόγων καί σ’ ἐκείνους τῆς Τριπολιτσᾶς καί τοῦ Μεσολογγιοῦ…

Απόσπασμα από το κείμενο του Γ. Θεοτοκά, «Πεπρωμένα του Βυζαντίου», στο αφιερωματικό τεύχος της «Νέας Εστίας» 1453-1953, τεύχος 622, Αθήναι, 1 Ιουνίου 1953.

Πρόσφατα σχόλια

Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
(ουτε)Συνετος (ουτε)Επαναστατης
26 Οκτ 2015, 00:42
Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
Συνετος Επαναστατης
25 Οκτ 2015, 11:53
 

Στατιστικά

Γλώσσες: 1
Μέλη: 206
Νέα: 1348
Σύνδεσμοι: 24
Επισκέπτες: 1022644
 

Οι Ροές Ειδήσεων της Χριστιανικής

RSS 0.91
RSS 1.0
RSS 2.0
ATOM 0.3
OPML


Copyright (C) 2006-2015 ΚΙΝΗΜΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. All rights reserved.
Powered by Jim Pap | Γραφικά από τον Αγιογράφο Γ.Κ.