Αρχική arrow ΑΡΧΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ arrow 999 arrow ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΝΟΜΟΚΑΝΟΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ – ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΤΑΕΤΙΑ, ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΟΛΟΓΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΧΑΡΗ ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟ Ἡ Ἐκκλησία στά χρόνια τῆς δικτατορίας

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΝΟΜΟΚΑΝΟΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ – ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΤΑΕΤΙΑ, ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΟΛΟΓΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΧΑΡΗ ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟ Ἡ Ἐκκλησία στά χρόνια τῆς δικτατορίας

Έχει γραφτεί από ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ
Κυριακή, 17 Δεκέμβριος 2017
Διοικούσα Εκκλησία Δικτατορία.jpg

Τοῦ Κώστα Νούση *
Τό βιβλίο Χαράλαμπου Ἀνδρεόπουλου, Δρος Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας (PhD) τοῦ Α.Π.Θ. καί μάχιμου θεολόγου στή Μέση Ἐκπαίδευση «Ἡ Ἐκκλησία κατά τή δικτατορία 1967–1974. Ἱστορική καί νομοκανονική προσέγγιση» (σσ. 424), τό ὁποῖοκυκλοφόρησε ἀπό τίς ἐκδόσεις «Ἐπίκεντρο»ἀπευθύνεται πέρα ἀπό τόν νομικό, τόν ἱστορικό, τόν θεολόγο, τόν κληρικό, τόν ἐρευνητή καί τόν κάθε εἰδικῶς (καί ὄχι μόνο) ἐνδιαφερόμενο περί τά θέματα αὐτά, ἐξάπαντος καί ἐξόχωςστόν νεοέλληνα. Καί δή τόν ὀρθόδοξο χριστιανό, πού θέλει νά ἐγκύψει στά δύσκολα καί σκανδαλώδη αὐτά προβλήματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ἱστορίας χωρίς φόβο καί πάθος, μέ ὡριμότητα καί πνευματική νηφαλιότητα, προκειμένου νά πατήσει πιό γερά στά πόδια τῆς πίστεώς του, μακριά ἀπό φανατισμούς, μονομέρειες καί ἡμιμάθειες ἤ ὡραιοποιήσεις τῆς πραγματικότητας.
Ἡ παράθεση καί ἀνάλυση τῶν πηγῶν εἶναι τῷ ὄντι ἐξονυχιστική. Κεῖνο πού ἔχει ἐπίσης ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον εἶναι, πέρα ἀπό τόν βασικό ἱστορικό κορμό τοῦ πονήματος, ἡ πλούσια παράθεση σχολίων καί ὑποσημειώσεων, οἱ ὁποῖες ἀποκαλύπτουν τήν καθημερινότητα καί τά «πάθη» τῶν ἐκκλησιαστικῶν καί πολιτικῶν προσωπικοτήτων, πού ἐξετάζονται στή συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Πρίν προχωρήσω σέ μία σύντομη παρουσίαση τῶν θεματικῶν ἑνοτήτων τοῦ βιβλίου, εἶναι χρέος μου νά ὑπογραμμίσω τήν ὀπτική του συγγραφέα: εἶναι αὐτή τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησιολογίας. Κανείς ἱστορικός καί θεολόγος δέν μπορεῖ – καί δέν πρέπει κατά τή γνώμη μου – νά εἶναι ἀπόλυτα ἀντικειμενικός. Θά κρίνει τά πρόσωπα καί τά γεγονότα, βλέποντας ἀπό μία συγκεκριμένη γωνία. Καί ἡ ἀξία αὐτῆς ἀναγνωρίζεται καί ἐπαινεῖται, ὅταν πλησιάζει ἤ ταυτίζεται πιότερο ἀπό τίς ἄλλες μέ τήν ἀλήθεια τῶν πραγμάτων. Καί τήν ἀλήθεια ἐν προκειμένῳ κρίνει ἡ ἴδια ἡ Παράδοση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Στό πλαίσιο, λοιπόν, αὐτό ὁ συγγραφέας εἶναι ἀμείλικτος κατά τῶν κανονικῶν ἐκτροπῶν καί ἐκτρόπων, εἰδικά κατά τήν πρώτη φάση τῆς Δικτατορίας ἐπί ἀρχιεπισκοπείας Ἱερωνύμου Κοτσώνη. Δέν θά διστάσει, ὅμως, νά καταγράψει καί τίς ἀντικανονικές ἐνέργειες τῆς «Πρεσβυτέρας Ἱεραρχίας» μέ Ἀρχιεπίσκοπο τόν Σεραφείμ Τίκα. Σέ πλαίσια, ἑπομένως, θεολογικά καί πνευματικά προπαντός κρίνεται ἡ στάση τῆς Διοικούσας Ἐκκλησίας στά πέτρινα αὐτά χρόνια, χωρίς φτιασιδώματα καί ἀποσιωπήσεις, ἀλλά μέ τή θεολογική ὡριμότητα πού ὠφελεῖ πρός κάθε κατεύθυνση καί ὁδηγεῖ στήν ἐπανόρθωση τῶν λαθῶν καί τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησιαστικῆς αὐτοσυνειδησίας μας.

Οἱ βασικοί ἄξονες τῆς μελέτης εἶναι συνοπτικά: α) Ἡ σχέση τῆς Διοικούσας Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μέ τή δικτατορία τῶν Συνταγματαρχῶν καί στίς δυό φάσεις της (Παπαδόπουλος, 1967 - 1973 – Ἰωαννίδης, 1973-1974), β) Ὁ ρόλος τοῦ ἀρχιεπισκόπου Ἱερωνύμου, καί ἡ ἐπιρροή τῶν Χριστιανικῶν ὀργανώσεων στήν ἐκκλησιαστική του πολιτική, γ) Ἡ ἀντιπατριαρχική καί «ἐθνικιστική» πολιτική τοῦ Ἱερώνυμου, δ) Ἡ προσπάθεια τοῦ διαδόχου του Ἱερώνυμου γιά θεραπεία τῆς διασαλευθείσας κανονικῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας, ε) Τά λάθη τῆς Πρεσβυτέρας Ἱεραρχίας καί τό «πρόβλημα τῶν 12 ἐκπτώτων Μητροπολιτῶν», καί, στ) ἡ προσπάθεια ἀποκατάστασης τῶν ἐπί Δικτατορίας ἐκκλησιαστικῶν ἁμαρτημάτων κατά τήν περίοδο τῆς Μεταπολίτευσης.

Εἶναι ἀξιομνημόνευτος, ἀνάμεσα στά ἄλλα, καί ὁ στόχος τοῦ συγγραφέα νά ἀποκαταστήσει μία εὐρέως διαδεδομένη ἱστορική πλάνη: τόν Ἀρχιεπίσκοπο Ἱερώνυμο δέν «ἔριξε» ὁ τότε Ἰωαννίνων (καί μετέπειτα Ἀρχιεπίσκοπος) Σεραφείμ, ὡς πιστεύεται ὑπό τῶν πλειόνων - ἕνα μύθευμα πού στήριξε κατ’ οὐσίαν τήν πολεμική ἐναντίον τοῦ τελευταίου καί προκάλεσε τή νεώτερη φάση τοῦ «ἐκκλησιαστικοῦ» (1990 - 1996) - ἀλλά Μητροπολίτες, πού ἐθεωροῦντο μέχρι τίς ἀρχές τοῦ 1973, προσκείμενοι στόν τότε Ἀρχιεπίσκοπο, ἀλλά ἀπό τόν Ἀπρίλιο / Μάϊο τοῦ 1973 ἀποστασιοποιήθηκαν ἀπό τήν πολιτική του, δρομολογώντας ἔτσι τήν πορεία ἀνατροπῆς του, πού ἐξελίχθηκε σέ δυό φάσεις: α) τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1973 ὅταν μέ προσφυγή τους στό Συμβούλιο τῆς Ἐπικρατείας δύο Μητροπολίτες τῆς Βορείου Ἑλλάδος (ἕνας πού εἶχε ἐκλεγεῖ ἐπί Ἱερωνύμου καί ἕνας πού ἀνῆκε στήν παλαιά - προδικτατορική – Ἱεραρχία) πέτυχαν τήν ἀκύρωση τῆς Διαρκοῦς Συνόδου τοῦ Ἱερωνύμου, καί, β) τόν Μάϊο τοῦ 1973, ὅταν στήν κρίσιμη συνεδρίαση τῆς Ἱεραρχίας μέ θέμα τόν τρόπο συγκρότησης τῆς νέας Δ.Ι.Σ. (δι΄ ἐκλογῆς / διορισμοῦ, ὅπως προέβλεπε τοῦ σύστημα Ἱερωνύμου, ἤ διά τῶν πρεσβείων τῆς ἀρχιερωσύνης, ὅπως προέβλεπαν οἱ πατριαρχικές Πράξεις), ὁ τότε ἀρχιεπίσκοπος θά ὑποστεῖ ὀδυνηρή ἧττα. Στή συνεδρίαση αὐτή τῆς Ἱεραρχίας – τῆς 10ης Μαΐου 1973, τήν ὁποία περιγράφει μέ κάθε λεπτομέρεια ὁ συγγραφέας, παραθέτοντας στοιχεῖα ἀπό τά Πρακτικά της - οἱ ὀκτώ, συνολικά, «ἱερωνυμικοί» ἀρχιερεῖς πού θά ἀποστασιοποιηθοῦν ἀπό τόν Ἀρχιεπίσκοπο, στόν ὁποῖο ὄφειλαν τήν ἐκλογή τους, θά εἶναι ἐκεῖνοι πού θά συντελέσουν καθοριστικά στήν ἧττα του ἐντός τῆς Ἱεραρχίας ἀπό τή «φιλοπατριαρχική» παράταξη γιά τό θέμα τοῦ τρόπου συγκροτήσεως τῆς Δ.Ι.Σ., μέ ψήφους 33 (ὑπέρ τῶν πρεσβείων) ἔναντι 29 (δι΄ ἐκλογῆς / διορισμοῦ). Στή νέα 12μελή «μικρά» Σύνοδο οἱ προσκείμενοι στόν Ἱερώνυμο θά εἶναι μόλις 3. Ἡ ἐξέλιξη αὐτή θ’ ἀποτελέσει τήν κύρια αἰτία τῆς ἐν συνέχειᾳ σταδιακῆς –καί γι’ αὐτό ἰδιαίτερα τραυματικῆς γιά τό κῦρος τῆς Ἐκκλησίας καί ἐπώδυνης γιά τόν ἴδιο σέ προσωπικό ἐπίπεδο – καταρρεύσεως τοῦ Ἱερωνύμου ἀπό τόν ἀρχιεπισκοπικό θρόνο.Δυστυχῶς, φαίνεται γιά μία ἀκόμη φορά μέσα ἀπό τήν καθαρή καί ἀπροκατάληπτη ἀποκάλυψη τῆς ἱστορίας, πόσο ἀνεύθυνα κατευθύνονται οἱ ἁπλοί πιστοί καί τό πόσο εὐθύνονται οἱ ἐκκλησιαστικοί ταγοί καί λοιποί θρησκευτικοί «ἡγήτορές» τους, σκανδαλίζοντας καί σχίζοντας τό ἐκκλησιαστικό σῶμα καί τόν λαό τοῦ Θεοῦ (καί ὄχι μόνο). Εἶναι ἀγαστή ἡ συνεργία τῆς νομοκανονικῆς καί πνευματικῆς (θεολογικῆς) παιδείας καί κατάρτισης τοῦ Χαρ. Ἀνδρεόπουλου στήν ἐκπόνηση τῆς ἐν λόγῳ διδακτορικῆς διατριβῆς, ἡ ὁποία δέν ἀποτελεῖ μία στεγνή παράθεση γεγονότων, ἀλλά μία ὀρθόδοξη ἑρμηνεία τούς κάτω ἀπό τό φῶς τῆς ἀνόθευτης καί ἀρχαίας χριστιανικῆς ἐκκλησιολογίας. Ἡ γεύση πού ἀφήνει τό βιβλίο εἶναι ἡ ἀναγκαιότητα ἐμμονῆς καί παραμονῆς στήν Ὀρθόδοξη Πατερική Παράδοση ως τήν πανάκεια καί τόν μονόδρομο ἐπίλυσης τῶν πάσης φύσεως πνευματικῶν καί ἐκκλησιολογικῶν ἐκκρεμοτήτων. Ἡ «πικρία» πού μένει ἀπό τήν καταγραφή τοῦ ἀντιορθόδοξου πνεύματος, πού ἐκπορευόταν ἀπό τίς πανίσχυρες κάποτε Χριστιανικές Ἀδελφότητες καί Ὀργανώσεις καί τήν ἐπίδρασή τους ἀκόμη καί σέ ἐξέχοντες κληρικούς τῆς ἐποχῆς (βλέπε τόν καθηγητή Κανονικοῦ Δικαίου τοῦ Α.Π.Θ. Ἱερώνυμου Κοτσώνη!) εἶναι ἐκτός ἀπό προφανής καί λίαν διδακτική: ὁ σκοπός σέ καμιά περίπτωση στήν ἡμετέρα παράδοση δέν ἁγιάζει τά μέσα καί καμιά καλή πρόθεση δέν δικαιώνει στήν ἐκκλησιαστική ἱστορία ὅποιον θέτει ἑαυτόν ὑπεράνω τῆς (Συνοδικῆς ἐν προκειμένῳ) Παράδοσης τῆς Ἐκκλησίας μας, τήν ὁποία θέσπισαν οἱ ἅγιοι Πατέρες ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τουναντίον δέ ἐπιφέρει τά ἀντίθετα (καί ἀντίθεα) πεπραγμένα καί ἀποτελέσματα. Τό βιβλίο ἐξαίρει (καί προλογίζει) ὁ ὁμότιμος καθηγητής τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Δικαίου τῆς Νομικῆς Ἀθηνῶν κ. Ἰωάννης Κονιδάρης. Εἶναι μία μελέτη, πέρα ἀπό τόν ἄκρως ἐπιστημονικό χαρακτήρα της, πνευματικότατη καί θεολογικότατη ἀπό πάσης ἐπόψεως. Μᾶς ὑποδεικνύει καί μᾶς ἀποδεικνύει τή μέγιστη σπουδαιότητα τοῦ λεγόμενου ἐκκλησιοκεντρικοῦ φρονήματος. Πέρα ἀπό τά ὅσα πολλά μαθαίνει κανείς περιδιαβάζοντας τίς σελίδες τοῦ πονήματος, κεῖνο πού κερδίζει σαφέστατα εἶναι μία ἀκόμη θαρραλέα ἀνάγνωση τῆς ἐκκλησιαστικῆς (καί ἐν πολλοίς πολιτικῆς) ἱστορίας τοῦ τόπου: μίας περιπέτειας ὅλο αἵματα, ἁμαρτίες καί ἀστοχίες, στήν ὁποία ὡστόσο δρᾶ μυστικά καί θεραπεύει τίς ἀνθρώπινες ἀδυναμίες ἡ κεφαλή της, ὁ μεγάλος μας φίλος καί ἀδερφός: ὁ θεάνθρωπος Ἰησοῦς, ὁ ἴδιος ὁ Τριαδικός Θεός. Εὐχόμαστε, τό λοιπόν, ἐκ μέσης καί βάθους καρδίας καλοτάξιδο τό καινούργιο πόνημα στόν φίλο καί συνάδελφο Χαρ. Ἀνδρεόπουλο, ἅμα δέ καί ἐπιτυχημένη καί οὐσιώδη συνέχεια στήν πολυετῆ συγγραφική του πορεία.

* Ὁ Κώστας Νούσης εἶναι Φιλόλογος – Θεολόγος (M.Th.), καθηγητής Β/θμιας Ἐκπαίδευσης. Τό ἄρθρο του αὐτό δημοσιεύθηκε σέ ἐκτενέστερη μορφή στό ἐπιστημονικό περιοδικό "ΘΕΟΛΟΓΙΑ".

Πρόσφατα σχόλια

Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
(ουτε)Συνετος (ουτε)Επαναστατης
26 Οκτ 2015, 00:42
Μετεκλογικά 20ής του Σεπτέμβρη και η ΛΑ.Ε
Συνετος Επαναστατης
25 Οκτ 2015, 11:53
 

Στατιστικά

Γλώσσες: 1
Μέλη: 206
Νέα: 1535
Σύνδεσμοι: 24
Επισκέπτες: 2186384
 

Οι Ροές Ειδήσεων της Χριστιανικής

RSS 0.91
RSS 1.0
RSS 2.0
ATOM 0.3
OPML


Copyright (C) 2006-2015 ΚΙΝΗΜΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. All rights reserved.
Powered by Jim Pap | Γραφικά από τον Αγιογράφο Γ.Κ.