Scroll Top

ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

(Ἀπὸ τὴν 10η ὁμιλία στὴν Α΄ πρὸς Κορινθίους)
«...Πάντα γὰρ παρὰ τοῦ Χριστοῦ ἔχομεν· καὶ αὐτὸ τὸ εἶναι καὶ τὸ ἀναπνεῖν, καὶ τὸ φῶς καὶ τὸν ἀέρα καὶ τὴν γῆν· κἂν ἀποκλείσῃ τι τούτων, ἀπωλόμεθα καὶ διεφθάρημεν· πάροικοι γάρ ἐσμεν καὶ παρεπίδημοι. Τὸ δὲ ἐμὸν καὶ τὸ σὸν τοῦτο ρήματά ἐστι ψιλὰ μόνον· ἐπὶ δὲ πραγμάτων οὐχ ἔστηκε. Καὶ γὰρ εἰ τὴν οἰκίαν σὴν εἶναι φής, ῥῆμά ἐστι πράγματος ἔρημον. Καὶ γὰρ καὶ ὁ ἀὴρ καὶ γῆ καὶ ὕλη τοῦ Δημιουργοῦ, καὶ σὺ δὲ αὐτὸς ὁ κατασκευάσας αὐτήν, καὶ τὰ ἄλλα δὲ πάντα. Εἰ δὲ ἡ χρῆσις σή, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ
ἄδηλος, οὐ διὰ τὸν θάνατον μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸ τοῦ θανάτου διὰ τὸ τῶν πραγμάτων εὐρίπιστον. Ταῦτ’ οὖν συ-
νεχῶς παρ’ ἑαυτοῖς γράφοντες, φιλοσοφήσωμεν, καὶ δύο τὰ μέγιστα κερδανοῦμεν· εὐχάριστοί τε γὰρ ἐσόμεθα καὶ ἔχοντες καὶ ἀφαιρούμενοι, καὶ οὐ μὴ δουλεύσωμεν τοῖς παρατρέχουσι καὶ τοῖς οὐχ ἡμῶν...Ἡ ψυχή σου οὐκ ἔστι σή, καὶ πῶς τὰ χρήματα ἐστὶ σά; Πῶς οὖν ἀναλίσκεις εἰς οὐδὲν δέον τὰ μὴ σά; οὐκ οἶδας ὅτι διὰ τοῦτο μέλλομεν ἐγκαλεῖσθαι, κακῶς αὐτοῖς χρησάμενοι;
Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔστιν ἡμέτερα, ἀλλὰ τοῦ Δεσπότου, εἰς τοὺς ὁμοδούλους ἐχρῆν δαπανᾶν. Τοῦτο γοῦν καὶ ὁ πλούσιος ἐκεῖνος ἐνεκαλεῖτο, ὅτι μὴ ἐποίησε, καὶ οἱ μὴ θρέψαντες τὸν Κύριον. Μὴ τοίνυν λέγε, ὅτι τὰ ἐμαυτοῦ ἀναλίσκω, καὶ ἐκ τῶν ἐμαυτοῦ τρυφῶ. Οὐκ ἀπὸ τῶν σεαυτοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων· ἀλλοτρίων δὲ λέγω, ἐπειδὴ σὺ βούλει· ἐπεὶ σὰ βούλεται εἶναι ὁ Θεὸς τὰ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν ἐγχειρισθέντα σοι. Γίνεται δὲ σὰ τὰ ἀλλότρια, ἂν εἰς ἑτέρους ἀναλώσῃς· ἂν δὲ εἰς σεαυτὸν ἀναλώσῃς
ἀφειδῶς, ἀλλότρια γέγονε τὰ σά. Ἐπειδὴ γὰρ ὠμῶς αὐτοῖς κέχρησαι, καὶ λέγεις, ὅτι Τὰ ἐμὰ εἰς ἐμὴν ἀπόλαυσιν μόνον ἀναλωθῆναι δίκαιον, διὰ τοῦτο ἀλλότρια αὐτὰ λέγω· κοινὰ γὰρ ἐστὶ σὰ καὶ τοῦ συνδούλου, ὥσπερ ἥλιος κοινὸς καὶ ἀὴρ καὶ γῆ καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Καi καθάπερ ἐπὶ τοῦ σώματος καὶ παντός ἐστι τοῦ σώματος καὶ ἑνὸς ἑκάστου
μέλους ἡ διακονία· ὅταν δὲ ἑνὸς μόνου γίνεται μέλους, καὶ τὴν ἰδίαν ἀπόλλυσιν ἐνέργειαν· οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων συμβαίνει. Καὶ ἵνα σαφέστερον ὃ λέγω γένηται, ἡ τροφὴ τοῦ σώματος ἡ κοινὴ δεδομένη τοῖς μέλεσιν, ἐὰν εἰς ἓν ἔλθῃ μέλος, κἀκείνου λοιπὸν ἀλλοτρία γίνεται. Ὅταν γὰρ μὴ δυνηθῇ πεφθῆναι μηδὲ θρέψαι, ἀλλοτρία κἀκείνου γέγονεν. Ἂν δὲ κοινὴ γένηται, κἀκείνου καὶ πάντων ἐστὶν ἰδία. Οὕτω καὶ ἐπὶ
τῶν χρημάτων, ἂν σὺ μόνος ἀπολαύσῃς καὶ σὺ ἀπώλεσας. Οὐ γὰρ αὐτῶν καρπώσῃ τὸν μισθόν, ἂν δὲ μετὰ τῶν ἄλλων κτήσῃ, τότε μᾶλλον ἔσται σά, καὶ τότε καρπώσῃ τὴν ὠφέλειαν. Οὐχ ὁρᾷς ὅτι χεῖρες διακονοῦνται, καὶ στόμα λεαίνει, καὶ γαστὴρ δέχεται; μὴ λέγει ἡ γαστήρ. Ἐπειδὴ ἐδεξάμην, ὀφείλω τὸ πᾶν κατέχειν; Μὴ τοίνυν, μηδὲ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦτο σὺ λέγε· τοῦ γὰρ δεχομένου, τὸ μεταδιδόναι. Ὥσπερ
οὖν κακία γαστρὸς τὸ κατέχειν τὰ βρώματα, καὶ μὴ διανέ μειν· παντὶ γὰρ τῷ σώματι λυμαίνεται· οὕτω κακία τῶν πλεονεκτούντων, τὸ κατέχειν ὅπερ ἔχουσι παρ’ ἑαυτοῖς· τοῦτο γὰρ καὶ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους ἀπόλλυσιν». (Ε.Π.Μ. 61,86-87).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ
.. Γιατὶ τὰ πάντα ἀπὸ τὸ Χριστὸ τὰ ἔχομε πάρει. Κι αὐτὴν ἀκόμα τὴν ὕπαρξή μας μὲ τὸ θέλημά του τὴν ἔχομε καὶ τὴ ζωή μας καὶ τὴν ἀναπνοή μας καὶ τὸ φῶς καὶ τὸν ἀέρα κι ὁλόκληρη τὴ γῆ· κι ἂν μᾶς στερήσει ἕνα ἀπ’ αὐτὰ τὰ ἀγαθά, ἀμέσως θὰ χαθοῦμε καὶ θὰ καταστραφοῦμε. Ξενομερίτες δηλ. εἴμαστε καὶ περαστικοὶ ἀπὸ τὴ γῆ.
Ὅσο γιὰ τοὺς ὅρους ποὺ χρησιμοποιοῦμε: «τὸ δικό μου» καὶ «τὸ δικό σου» πρόκειται γιὰ ἁπλὲς λέξεις, ποὺ δὲν ἀνταποκρίνονται στὴν πραγμα τικότητα. Καὶ πράγματι, ἂν ἰσχυριστεῖς ὅτι τὸ σπίτι σου εἶναι δικό σου, ὁ ἰσχυρισμός σου αὐτὸς θὰ εἶναι ἁπλὸ σχῆμα λόγου, χωρὶς ἀνταπόκριση στὴν πραγματικότητα. Ἁπλούστατα γιατὶ καὶ ὁ ἀέρας καὶ τὸ οἰκόπεδο καὶ τὰ διάφορα ὑλικὰ μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι κατασκευασμένο ἀνήκουν στὸν Δημιουργὸ καὶ σὺ ἀκόμα ὁ κατασκευαστής του καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ὄντα. Κι ἂν ὁπωσδήποτε σοῦ ἀνήκει ἡ χρήση (τοῦ σπιτιοῦ καὶ γενικὰ τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν), ὅμως κι αὐτὴ εἶναι ἀβέβαιη, ὄχι μόνο ἐξ αἰτίας τοῦ θανάτου, ἀλλὰ καὶ πρὶν ἀπ’ αὐτόν, λόγω τῆς
ἀστάθειας γενικὰ τῶν ὅρων τῆς ἐπίγειας ζωῆς. Αὐτὰ λοιπὸν ἔχοντας συνεχῶς βαθιὰ χαραγμένα στὸ μυαλό μας, ἂς δοῦμε μὲ φιλοσοφικὴ διάθεση τὸ θέμα τῆς ἰδιοκτησίας καὶ νὰ εἴμαστε βέβαιοι ὅτι θὰ βγοῦμε διπλὰ κερδισμένοι: καὶ εὐχαριστημένοι δηλ. θὰ εἴμαστε πάντοτε, εἴτε ἔχομε, εἴτε ἀπὸ ἀνώτερη βία στερούμεθα τὰ ὑλικὰ πράγματα καὶ δὲν
θὰ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ὑποδουλωθοῦμε σὲ πράγματα ποὺ κι εὔκολα μεταβάλλονται καὶ δὲν μᾶς ἀνήκουν...
Ἡ ψυχή σου δὲν εἶναι στὴν πραγματικότητα δική σου καὶ πῶς τὰ
χρήματα εἶναι δικά σου; Πῶς λοιπὸν σπαταλᾶς ἄσκοπα πράγματα ποὺ δὲν σοῦ ἀνήκουν; Δὲ γνωρίζεις ὅτι γι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸ λόγο θὰ δικαστοῦμε στὴ μέλλουσα κρίση, ἐπειδὴ δηλ. θὰ ἔχομε κάνει κακὴ χρήση τῶν χρημάτων;
Ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν εἶναι δικά μας (τὰ χρήματα) ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ ξοδεύομε χάριν τῶν συνανθρώπων μας. Γιὰ τὴν παράλειψη αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ καθήκοντος κατηγορήθηκε ὁ πλού-
σιος τῆς παραβολῆς καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ στὴν περιγραφὴ τῆς Δευτέρας Παρουσίας φέρονται καταδικασμένοι ἐπειδὴ δὲν ἔθρεψαν τὸν Κύριο (στὰ πρόσωπα τῶν φτωχῶν). Λοιπὸν μὴν ἰσχυριστεῖς ποτὲ ὅτι τὰ δικά μου ξοδεύω καὶ μὲ τὴν περιουσία μου διασκεδάζω. Δὲ διασκεδάζεις μὲ τὴν περιουσία σου, ἀλλὰ μὲ ἀγαθὰ ποὺ ἀνήκουν στοὺς ἄλλους. Λέγω δὲ ὅτι ἀνήκουν στοὺς ἄλλους, ἐπειδὴ σὺ θέλεις νὰ στερηθεῖς τὴν ὠφέλεια ποὺ μποροῦσες νὰ ἔχεις ἀπὸ τὴν καλὴ χρήση τους. Ἐπειδή, κατὰ βάθος, δικά σου θέλει ὁΘεὸς νὰ εἶναι τὰ ἀγαθὰ ποὺ σοῦ ἐμπιστεύθηκε γιὰ λογαριασμὸ τῶν ἀδελφῶν σου. Γίνονται δὲ πραγματικὰ δικά σου τὰ ξένα, ἂν τὰ ξοδέψεις χάριν τῶν ἄλλων. Ἄν, ἀντίθετα, τὰ ξοδέψεις ἀλύπητα χάριν τοῦ ἑαυτοῦ σου, τότε ἀποξενώνεσαι ἀπὸ τὰ δικά σου (χάνεις δηλ. τὴν βαθύτερη ὠφέλεια ποὺ θὰ μποροῦσες νὰ ἔχεις ἀπὸ τὴν καλὴ χρήση τους). Ἐπειδὴ δηλ. τὰ χρησιμοποιεῖς ἐγωϊστικὰ καὶ ἰσχυρίζεσαι ὅτι τὰ ὑπάρχοντά μου εἶναι δίκαιο νὰ διατεθοῦν γιὰ τὴ δική μου ἀποκλειστικὰ ἀπόλαυση, γιὰ τοῦτο τὰ ἀποκαλῶ ξένα. Κοινὰ δηλ. εἶναι, δικά σου καὶ τοῦ συνανθρώπου σου, ὅπως ἀκριβῶς εἶναι
κοινὸς ὁ ἥλιος καὶ ὁ ἀέρας καὶ ἡ γῆ καὶ ὅλα τὰ ἄλλα φυσικὰ ἀγαθά. Καὶ ὅπως προκειμένου γιὰ τὸ σῶμα μας, κάθε περιποίηση ποὺ προσφέρεται ἀνήκει καὶ σ’ ὁλόκληρο τὸ σῶμα καὶ στὸ κάθε μέλος ξεχωριστὰ –ἂν περιοριστεῖ σ’ ἕνα μόνο μέλος, τότε καὶ τὴν ὠφέλεια ποὺ τοῦ ἀναλογοῦσε τὸ μέλος αὐτὸ τὴ χάνει– ἔτσι συμβαίνει καὶ μὲ τὰ χρήματα.
Καὶ γιὰ νὰ γίνει σαφέστερο αὐτὸ ποὺ ὑποστηρίζω, θὰ μεταχειριστῶ τὸ ἑξῆς παράδειγμα: Ἡ τροφὴ τοῦ σώματος ποὺ εἶναι κοινὴ γιὰ ὅλα τὰ μέλη, ἂν συγκεντρωθεῖ ὅλη σ’ ἕνα μόνο μέλος καὶ γι’ αὐτὸ τὸ μέλος θὰ εἶναι χαμένη. Γιατὶ ἂν δὲν μπορέσει νὰ χωνευτεῖ καὶ νὰ θρέψει τὸ σῶμα καὶ γιὰ τὸ ἕνα μέλος θὰ εἶναι χαμένη. Ὅταν ὅμως πάει σὲ ὅλα τὰ μέλη, τότε κι ἀπ’ τὸ καθένα ξεχωριστὰ κι ἀπ’ ὅλα μαζὶ τὰ μέλη ἀφομοιώνεται. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καὶ μὲ τὰ χρήματα. Ἂν δηλ. τὰ ἀπολαύσεις ἀποκλειστικὰ μόνος σου καὶ γιὰ σένα πρέπει νὰ θεωροῦνται χαμένα. Γιατὶ δὲν θὰ καρπωθεῖς τὸ μισθὸ (τοῦ Θεοῦ) γιὰ τὴν καλὴ χρήση τους, ἐνῶ ἂν τὰ μοιραστεῖς
μὲ τοὺς ἄλλους, τότε περισσότερο θὰ εἶναι δικά σου καὶ τότε θὰ καρπωθεῖς πραγματικὰ τὴν ὠφέλεια ποὺ προέρχεται ἀπ’ αὐτά. Δὲν βλέπεις ὅτι τὰ χέρια ὑπηρετοῦν καὶ τὸ στόμα μασάει καὶ τὸ στομάχι δέχεται τὴν τροφή; Μήπως λέει τὸ στομάχι: ἐπειδὴ ἐγὼ δέχτηκα τὴν τροφή, ἄρα δικαιοῦμαι νὰ τὴν κρατήσω ὁλόκληρη γιὰ τὸν ἑαυτό μου; Οὔτε λοιπὸν καὶ γιὰ τὰ χρήματα νὰ μὴν ἰσχυρίζεσαι καὶ σὺ κάτι τέτοιο. Καθῆκον ἐκείνου ποὺ παίρνει, εἶναι νὰ δίνει. Ὅπως εἶναι κακὸ τὸ νὰ ἰδιοποιεῖται τὸ στομάχι τὶς τροφὲς καὶ νὰ μὴν τὶς μοιράζει καὶ στὰ ἄλλα μέλη -γιατὶ ἔτσι ὁλόκληρο τὸ σῶμα τὸ ζημιώνει– ὅμοια εἶναι κακὸ καὶ τὸ νὰ προορίζουν οἱ πλεονέκτες τὰ ὑπάρχοντά τους μόνο γιὰ τὸν ἑαυτό τους. Γιατὶ τοῦτο καὶ τοὺς ἑαυτούς των καταστρέφει καὶ τοὺς άλλους.

< Προηγούμενα Επόμενα >