Και όμως ο Κώστας Γαβράς έκανε λάθος. Η περιβόητη σκηνή που κόπηκε από το φιλμάκι του δείχνει κάποια μαυροντυμένα ανθρωπάκια να γκρεμίζουν το άγαλμα της Αθηνάς από το δυτικό αέτωμα της εισόδου του Παρθενώνα γύρω στο 500 μχ. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι τα μαυροντυμένα ανθρωπάκια είναι «ρασοφόροι ζηλωτές».

Να όμως που ατύχησε, διότι διασώζεται γραφική απεικόνιση του Παρθενώνα από το ζωγράφο Ζακ Κάρρευ (J. Carrey) από το 1674 κατά παραγγελία του τότε Γάλλου πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη De Nointel. Το σχέδιο εμφανίζει το άγαλμα της Αθηνάς στη θέση του και το αέτωμα σχεδόν ακέραιο. Άλλωστε ολόκληρος ο Παρθενώνας διατηρείτο ακέραιος τότε και ο Γάλλος πρέσβης τον περιέγραψε ως «θαύμα θαυμάτων».  Δεκατρία χρόνια αργότερα τον κατέστρεψε ο Μοροζίνι

Διαβάζουμε στο http://users.thess.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/parthenonas/D.ae/d.ae.htm

Το δυτικό αέτωμα σωζόταν σχεδόν ακέραιο μέχρι το 1674, χρονολογία που το σχεδίασε ο J. Carrey. Μετά την έκρηξη της οβίδας του Μοροζίνι και μέχρι την αρπαγή των γλυπτών από τον Έλγιν αρκετά αγάλματα κομματιάστηκαν. Ο Έλγιν αφαίρεσε τα περισσότερα αγάλματα και άφησε το σύμπλεγμα του Κέκροπα με την Πάνδροσο και την Καλλιρρόη. Ο Ιλισός, δύο κομμάτια από δύο γυναικείες μορφές και κάποια θραύσματα από τα πρόσωπα των αλόγων είχαν ήδη πέσει και βρέθηκαν αργότερα κατά τη διάρκεια των ανασκαφών.

Το σχέδιο του Carrey

Υποθέτουμε ότι το αέτωμα ήταν κάπως έτσι:

Η διάταξη των σωζόμενων μορφών από τα αριστερά προς τα δεξιά είναι η εξής: Κηφισός, Κέκρωψ – Πάνδροσος, Ερμής, Αθηνά, Ποσειδών, Αθηνά, Ίρις, Αμφιτρίτη, Ωρείθυια, δύο γυναικείες μορφές, Ιλισός, Καλλιρόη.

Για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία, ο Maxime Collignon, καθηγητής Αρχαιολογία στον Πανεπιστήμιο της Σορβόννης γράφει ότι τα σχέδια του Κάρρευ έχουν μεγάλη αξία για την αποκατάσταση των γλυπτών του Παρθενώνα.  «Ο Παρθενώνας διατηρείτο σχεδόν ακέραιος όταν ο βενετικός στρατός του Μοροζίνι και του Konigsmark πολιόρκησαν την Ακρόπολη  (1687)….» (http://www.oldandsold.com/articles11/culture-25.shtml)

Τα ίδια επιβεβαιώνει και το εγκυρότατο  JSTOR http://www.jstor.org/pss/624555

Σημειώνουμε τέλος ότι με μια απλή έρευνα στο Διαδίκτυο διαπιστώσαμε ότι ιστορικοί και Αρχαιολόγοι χρησιμοποιούν ως σημείο αναφοράς τα σχέδια του Κάρρευ.

Δείτε πάλι και το φιλμάκι http://www.youtube.com/watch?v=1rFgq7MsRe8&feature=related

Για το θέμα αυτό λάβαμε και επιστολή από τον κ.  Νομικός Στέλιος  Αρχαιολόγο

Χωρίς να είμαι ειδικός στο θέμα θα ήθελα να προσθέσω τον προβληματισμό μου. Από μία πολύ σύντομη έρευνα που έκανα, διαπίστωσα ότι δεν υπάρχουν σαφείς ιστορικές ή αρχαιολογικές μαρτυρίες που να μας επιτρέπουν να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι οι καταστροφές στον Παρθενώνα έγιναν συστηματικά και εσκεμμένα από τους χριστιανούς Αθηναίους της εποχής (δεν μπορούμε να λέμε "οι χριστιανοί" γενικά κι αόριστα, λες και αναφερόμαστε σε εισβολείς από άλλον πλανήτη, αλλά πρόκειται για την Αθήνα και τους κατοίκους της). Μάλιστα, αναφέρεται, ότι η - λόγω των νέων κοινωνικών, θρησκευτικών και πολιτικών δεδομένων - μετατροπή του εγκαταλειμμένου μνημείου σε χριστιανικό ναό, το προστάτεψε από τη σύλληση του οικοδομικού του υλικού και η έκτοτε φροντίδα για τη συντήρησή του τον διατήρησε σε άριστη κατάσταση, όπως διάφοροι μεταγενέστεροι περιηγητές αναφέρουν.

Μου δημιουργείται επίσης το ερώτημα: στους χριστιανούς κατοίκους της Αθήνας της εποχής επιρρίπτεται η ευθύνη για τις καταστροφές των γλυπτών του Παρθενώνα. Αν πράγματι είναι έτσι, γιατί δεν κατέστρεψαν όλα τα γλυπτά; Λένε κάποιοι ότι άφησαν μόνο όσα τους θύμιζαν χριστιανικά εικονογραφικά θέματα. Πρώτον, την εποχή εκείνη δεν είχε ακόμα αποκρυσταλλωθεί η χριστιανική εικονογραφία. Και δεύτερον, ποια χριστιανική παράσταση τους θύμιζε η ζωφόρος; Ή μήπως εκεί ήταν σεμνότερα αποδοσμένα τα πρόσωπα;

Με ποια στοιχεία λοιπόν αναφέρεται συνεχώς από πολλούς ότι ένα μεγάλο μέρος των καταστροφών των γλυπτών του Παρθενώνα έγιναν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο και για συγκεκριμένο σκοπό (θρησκευτικό); Θα μπορούσαμε να το υποθέσουμε με τη δική μας λογική. Μπορούμε όμως κάτι τέτοιο να το προβάλουμε ευρέως, όταν δεν έχουμε σίγουρες πληροφορίες που να το υποστηρίζουν; Μήπως είναι αυτό μια διαφορετικού τύπου "λογοκρισία";



Νομικός Στέλιος, Αρχαιολόγος